W sytuacji, w której ktoś jest krzywdzony, najważniejsze nie jest samodzielne rozwiązanie całego problemu, ale przerwanie milczenia i dotarcie do osoby, która może pomóc.
Przemoc może wydarzyć się w klasie, na szkolnym korytarzu, poza szkołą, na komunikatorze albo w mediach społecznościowych. Niezależnie od miejsca nie powinna być traktowana jako coś, z czym trzeba poradzić sobie samemu.
Kiedy zachowanie przekracza granicę
Nie każda kłótnia czy różnica zdań jest przemocą. Niepokojące są jednak sytuacje, w których ktoś jest celowo krzywdzony, poniżany, zastraszany, wykluczany albo regularnie narażany na zachowania powodujące strach lub poczucie zagrożenia.
Przemoc może mieć różne formy:
- fizyczną – np. bicie, popychanie, szarpanie czy niszczenie rzeczy,
- psychiczną – np. groźby, wyśmiewanie, przezywanie i poniżanie,
- relacyjną – np. celowe izolowanie, wykluczanie z grupy czy rozpowszechnianie plotek,
- cyfrową – działania krzywdzące podejmowane za pomocą internetu, komunikatorów i mediów społecznościowych.
Jeżeli jakaś sytuacja sprawia, że zaczynasz odczuwać strach, unikać określonych osób lub miejsc albo obawiasz się, co wydarzy się później, warto powiedzieć o niej komuś dorosłemu.
Bullying – jak go określić? Materiał dla młodzieży w wieku 12–18 lat
Jeśli przemoc dotyczy Ciebie
Nie musisz czekać, aż sytuacja stanie się jeszcze poważniejsza. Nie musisz też wiedzieć, jak idealnie opowiedzieć o tym, co się dzieje.
W szkole możesz zwrócić się do wychowawcy, nauczyciela, pedagoga, psychologa, dyrektora lub innej dorosłej osoby, której ufasz.
Podczas rozmowy warto powiedzieć:
- co się wydarzyło,
- kiedy i gdzie doszło do zdarzenia,
- kto brał w nim udział,
- czy sytuacja się powtarza,
- czy byli świadkowie,
- czy istnieją wiadomości, zdjęcia, filmy lub inne materiały związane ze zdarzeniem.
Możesz także poprosić dorosłą osobę o pomoc w ustaleniu, co zrobić dalej.
Ścieżka pomocy dla ucznia – przemoc rówieśnicza
Jeśli jesteś świadkiem
Świadek przemocy również może mieć wpływ na to, co wydarzy się dalej.
Nie trzeba samodzielnie wchodzić w konflikt ani narażać własnego bezpieczeństwa. Można jednak:
- nie dołączać do wyśmiewania lub poniżania,
- nie udostępniać krzywdzących zdjęć, filmów i wiadomości,
- nie wzmacniać przemocy komentarzami lub reakcjami,
- zapytać osobę krzywdzoną, czy potrzebuje pomocy,
- powiedzieć o sytuacji zaufanej osobie dorosłej.
Wsparcie nie oznacza przejęcia odpowiedzialności za rozwiązanie całego problemu. Czasami najważniejsze jest zauważenie drugiej osoby, wysłuchanie jej i pomoc w dotarciu do kogoś, kto może skutecznie zareagować.
Wsparcie rówieśnicze – poradnik dla młodych osób
Cyberprzemoc – co zrobić od razu
Przemoc w internecie może oznaczać obraźliwe wiadomości, publikowanie kompromitujących materiałów, rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, podszywanie się pod inną osobę, groźby, nękanie czy celowe wykluczanie z grup internetowych.
Jeżeli doświadczasz cyberprzemocy, warto zabezpieczyć materiały związane ze zdarzeniem.
Możesz:
- zrobić zrzuty ekranu,
- zachować wiadomości i komentarze,
- zapisać nazwę profilu lub konta,
- zachować link do publikacji,
- zanotować datę i godzinę zdarzenia,
- zgłosić krzywdzącą treść administratorowi serwisu.
Nie przesyłaj kompromitujących materiałów dalej tylko po to, aby pokazać je kolejnym osobom. Jeśli potrzebujesz pomocy w zabezpieczeniu dowodów, pokaż je zaufanej osobie dorosłej.
Cyberprzemoc – ebook dla nastolatków 14–18 lat i rodziców
Rozmowa i dobre relacje
W trudnej sytuacji często wiadomo, że trzeba porozmawiać, ale znacznie trudniej odpowiedzieć na pytanie: jak zacząć?
Pomocne jest mówienie konkretnie o tym, co się wydarzyło i jak dana sytuacja na nas wpływa. Równie ważne jest słuchanie drugiej osoby i szukanie pomocy wtedy, kiedy samodzielna rozmowa nie wystarcza.
Sztuka komunikacji – ebook dla młodzieży w wieku 12–18 lat
Buduję dobre relacje – jak wspierać innych i budować życzliwe relacje?
Kiedy pojawiają się trudne emocje
Trudna sytuacja może wywoływać stres, złość, smutek, napięcie lub poczucie bezradności. Warto zwracać uwagę na to, czy emocje zaczynają utrudniać naukę, sen, koncentrację, relacje z innymi albo codzienne funkcjonowanie.
Rozpoznawania emocji i sposobów radzenia sobie z napięciem można się uczyć. W zestawie materiałów znajdują się poradniki dotyczące stresu, dobrostanu i trudnych emocji.
Techniki radzenia sobie z trudnymi emocjami dla nastolatków 12–18 lat
Stres – broszura dla młodzieży w wieku 13–18 lat
Dlaczego czujesz to, co czujesz? – ebook dla nastolatków 14–18 lat
Dbam o siebie – informator dla młodzieży
Radzę sobie z trudnościami – jak lepiej radzić sobie ze stresem i wyzwaniami?
Dla rodziców – najpierw wysłuchaj
Jeżeli młody człowiek mówi o przemocy, warto potraktować tę informację poważnie.
Pierwsza rozmowa nie musi od razu prowadzić do rozwiązania całej sytuacji. Najważniejsze jest spokojne wysłuchanie, ustalenie faktów i pokazanie dziecku, że nie zostaje z problemem samo.
Warto ustalić:
- co dokładnie się wydarzyło,
- od kiedy trwa problem,
- czy sytuacja się powtarza,
- kto jeszcze o niej wie,
- czy są świadkowie lub materiały związane ze zdarzeniem,
- jakiego wsparcia młoda osoba potrzebuje w tej chwili.
Jeżeli problem dotyczy szkoły, kolejnym krokiem może być kontakt z wychowawcą, pedagogiem, psychologiem lub dyrekcją.
Ścieżka pomocy dla rodzica – przemoc rówieśnicza
Rodzice nastolatków mogą również skorzystać z materiału dotyczącego cyberprzemocy:
Cyberprzemoc – ebook dla nastolatków 14–18 lat i rodziców
W zestawie znajduje się także materiał przeznaczony dla rodziców młodszych dzieci:
Siła więzi rodzinnych – ebook dla rodziców dzieci w wieku 5–12 lat
Gdzie szukać pomocy?
Jeżeli doświadczasz przemocy albo martwisz się o inną osobę, zwróć się do zaufanej osoby dorosłej. W szkole może to być wychowawca, nauczyciel, pedagog, psycholog, dyrektor lub inny pracownik, któremu ufasz.
116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
Telefon jest bezpłatny, anonimowy i działa przez całą dobę, 7 dni w tygodniu.
800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
Telefon jest bezpłatny, anonimowy i dostępny przez całą dobę, 7 dni w tygodniu.
Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub bezpieczeństwa, należy zadzwonić pod numer alarmowy 112.
Nie czekaj, aż problem sam zniknie
Jeżeli doświadczasz przemocy – powiedz o niej osobie, której ufasz.
Jeżeli widzisz, że ktoś jest krzywdzony – nie wzmacniaj tego zachowania i pomóż w znalezieniu wsparcia.
Jeżeli jesteś rodzicem – wysłuchaj i potraktuj zgłoszenie poważnie.
Reakcja jednej osoby może być początkiem realnej pomocy.
Źródła
Ministerstwo Edukacji Narodowej – Tydzień o Przeciwdziałaniu Przemocy Rówieśniczej 2026
Ministerstwo Edukacji Narodowej – materiały dla szkół i placówek
