radio · kosmos · STEM · prawdziwe misje
Łączymy szkołęz kosmosem.
ARISS w ZSŁ to szkolna inicjatywa skupiająca działania z krótkofalarstwa, technologii radiowych, programowania, astronomii i edukacji kosmicznej. Jej najbardziej widowiskowym momentem była bezpośrednia łączność z Międzynarodową Stacją Kosmiczną, ale cała historia obejmuje znacznie więcej niż sam finał.
ARISS w ZSŁ to radio, kod, nauka i kosmos w praktyce.
Projekt ARISS stał się osią szerokiego programu działań edukacyjnych w ZSŁ. Uczniowie uczyli się pracy z radiem, odbierali sygnały z orbity, programowali, analizowali widmo, poznawali fizykę promieniowania, astronomię i technologie kosmiczne, a później dzielili się tą wiedzą podczas dużych wydarzeń naukowych.
Wokół ARISS współpracowały szkolne środowisko SPACE, krótkofalowcy, astronomowie, nauczyciele i partnerzy zewnętrzni. Najważniejszy efekt? Uczniowie nie tylko czytali o technologii — naprawdę jej używali.


Tu liczby naprawdę coś znaczą.
Najważniejsze liczby bezpośredniej łączności i działań, które budowały kosmiczno-radiowe zaplecze ZSŁ.
pytań zadanych Nickowi Hague’owi podczas łączności na żywo.
MHz FM — częstotliwość, na której wracał głos z ISS.
maksymalna elewacja ISS podczas udanego kontaktu.
kodów wysłanych przez uczniów ZSŁ na ISS do końca 2024 r.
odwiedzających wydarzenie, na którym ZSŁ prezentował CREDO i solarigrafię.
zespoły ZSŁ zostały laureatami edycji 2023/2024.
Prawdziwy sygnał z orbity dotarł do ZSŁ.
Finałem szkolnego projektu ARISS był kontakt DIRECT. Stacja naziemna została przygotowana na terenie szkoły, a system antenowy na budynku ZSŁ podążał za ISS podczas przelotu.
Głos astronauty wracał z orbity drogą radiową. Odpowiedzi można było odbierać na częstotliwości 145,800 MHz FM. To właśnie ten moment zamienił miesiące przygotowań w kilka intensywnych minut prawdziwej łączności kosmicznej.
Antena musiała nadążyć za stacją pędzącą po orbicie.
Na dachu jednego z bloków ZSŁ zainstalowano system antenowy. Podczas kontaktu konstrukcja płynnie podążała za ISS, a przygotowana w szkole stacja naziemna umożliwiła bezpośrednią łączność z Nickiem Hague’em.
Członkowie Warszawskiego Klubu Łączności LOK SP5KAB przeprowadzili montaż anten, testy systemu i przygotowanie radiowej części finału. Szkolny klub SP5KEU rozwijał równolegle kompetencje krótkofalarskie uczniów.
Co zapytasz człowieka, który właśnie odpowiada z ISS?
Podczas finału dzieci i młodzież zadali Nickowi Hague’owi 20 pytań. Wybierz numer — konsola pokaże pytanie i krótki sens odpowiedzi astronauty.
Nick Hague
16 grudnia 2024 r. z pokładu ISS odpowiadał na pytania uczestników szkolnego projektu ARISS w ZSŁ.
KG5TMV · ISS: OR4ISSQUESTION CONSOLE
20 pytań · jedna bezpośrednia łączność radiowa · odpowiedzi z orbity.
Jaka była Twoja pierwsza myśl, gdy zobaczyłeś Ziemię z kosmosu?
Widok Ziemi z orbity robi ogromne wrażenie. Nick opowiadał o pięknie planety i o perspektywie, której nie da się odtworzyć na Ziemi — z góry nie widać granic, tylko jedną wspólną planetę.
W jaki sposób naprawiacie uszkodzenia zewnętrznej części ISS spowodowane kosmicznymi śmieciami?
Stacja jest projektowana tak, by chronić ją przed drobnymi odłamkami. Ewentualne uszkodzenia są oceniane przez załogę i zespoły naziemne, a jeśli wymaga tego sytuacja, naprawy mogą być planowane także podczas spacerów kosmicznych.
Czy łatwo zasnąć w kosmosie?
Po okresie adaptacji można spać normalnie, choć w mikrograwitacji nie ma klasycznego „łóżka”. Astronauci śpią w śpiworach przymocowanych w kabinach, żeby nie unosić się po stacji podczas snu.
Co zaskoczyło Cię najbardziej podczas misji?
Największe zaskoczenia wiążą się z codziennością w mikrograwitacji i z tym, jak szybko zwykłe czynności zaczynają wyglądać zupełnie inaczej. Doświadczenie życia na orbicie trudno w pełni przewidzieć nawet po długim treningu.
Jak dbacie o zdrowie i kondycję fizyczną w kosmosie?
Ćwiczenia są obowiązkową częścią dnia. Załoga korzysta z bieżni, roweru i urządzenia oporowego, żeby ograniczać utratę siły mięśni i kości w warunkach mikrograwitacji.
W jaki sposób przygotowujecie posiłki na stacji?
Jedzenie przyjeżdża na ISS w specjalnych opakowaniach. Część produktów jest gotowa do zjedzenia, część trzeba nawodnić, a inne można podgrzać — nie ma tam kuchni działającej tak jak w domu.
Jak rodzina i przyjaciele reagują na to, że mieszkasz w kosmosie?
Bliscy są dumni i mocno wspierają astronautów, ale wielomiesięczna rozłąka jest jednym z trudniejszych elementów misji. Załoga może utrzymywać kontakt z rodziną dzięki połączeniom z Ziemią.
Czy w stanie nieważkości Twoje ciało odczuwa jakieś zmiany?
Tak. Organizm szybko zauważa brak stałego obciążenia grawitacyjnego: zmienia się rozkład płynów w ciele, a mięśnie i kości wymagają regularnego treningu. Pierwsze dni to również nauka orientacji i poruszania się w 3D.
Co jest największym wyzwaniem podczas życia na ISS?
To połączenie odpowiedzialnej pracy, izolacji i długiego pobytu z dala od rodziny. Każdy dzień jest mocno zaplanowany, a załoga musi jednocześnie dbać o eksperymenty, stację i siebie nawzajem.
Czy można fotografować gwiazdy, gdy stacja znajduje się w świetle słonecznym?
Można, ale wymaga to odpowiednich warunków i ustawień aparatu. Jasne światło Słońca, Ziemi i odbicia w oknach utrudniają fotografowanie słabych obiektów, dlatego liczą się kierunek obserwacji i ekspozycja.
Jaki był najbardziej niezwykły eksperyment, który przeprowadziłeś?
Nick podkreślał wyjątkowość eksperymentów wykorzystujących mikrograwitację. Na ISS można obserwować zachowanie materiałów, płynów i organizmów w warunkach, których nie da się długo utrzymać w laboratorium na Ziemi.
Czy masz marzenia związane z przyszłymi lotami kosmicznymi?
Eksploracja nie kończy się na ISS. W odpowiedzi pojawiła się perspektywa dalszych wypraw i rozwoju lotów załogowych — kolejnych kroków człowieka poza niską orbitą okołoziemską.
Jaki moment tej misji zapamiętasz najbardziej?
Do najbardziej pamiętnych chwil należą start, pierwsze spojrzenie na Ziemię z orbity i momenty, w których można zatrzymać się przy oknie ISS i zobaczyć planetę z perspektywy dostępnej bardzo niewielu ludziom.
Czy zdarzają się sytuacje wymagające szybkiej reakcji i improwizacji?
Tak — właśnie dlatego astronauci tak intensywnie trenują sytuacje awaryjne. Podstawą są procedury i współpraca z kontrolą misji, ale załoga musi też umieć szybko ocenić sytuację i działać jako zespół.
Czy plan dnia na ISS jest codziennie podobny, czy się zmienia?
Rytm dnia jest uporządkowany, ale konkretne zadania zmieniają się niemal codziennie. W harmonogramie są eksperymenty, konserwacja stacji, ćwiczenia, posiłki, łączność z Ziemią i czas dla załogi.
Jaką jedną radę przekazałbyś przyszłym pokoleniom?
Ciekawość, konsekwencja i współpraca są ważniejsze niż szybki sukces. Warto szukać rzeczy, które naprawdę fascynują, rozwijać je i nie traktować niepowodzeń jako końca drogi.
Co robicie w wolnym czasie w kosmosie?
Załoga odpoczywa podobnie jak ludzie na Ziemi: rozmawia z bliskimi, czyta, ogląda filmy i spędza czas razem. Wyjątkowym „hobby” jest obserwowanie Ziemi i fotografowanie jej z okien stacji.
Co najbardziej imponuje Ci w byciu w kosmosie?
Największe wrażenie robi sama Ziemia. Z orbity widać ogrom planety, jej atmosferę, zmieniające się krajobrazy i to, jak delikatna wydaje się nasza warstwa życia.
Czy ISS wykorzystuje sztuczną inteligencję?
ISS korzysta z rozbudowanej automatyki i oprogramowania, ale stacja nie jest samodzielnie „prowadzona przez AI”. Sztuczna inteligencja i autonomiczne systemy pojawiają się w badaniach i narzędziach, natomiast kluczowe decyzje pozostają po stronie ludzi.
Jak trudno jest przyzwyczaić się do życia na ISS?
Pierwsze dni wymagają adaptacji, bo mózg i ciało muszą nauczyć się funkcjonować bez stałego kierunku „góra–dół”. Po pewnym czasie poruszanie się w mikrograwitacji staje się naturalne — a po powrocie trzeba przyzwyczajać się ponownie do grawitacji.
Kontakt z ISS był kulminacją — nie początkiem i nie końcem.
ARISS wyrósł ze szkolnej edukacji kosmicznej, programowania i krótkofalarstwa. Każdy etap dokładał kolejną kompetencję potrzebną później do prawdziwej łączności.

Powstaje środowisko SPACE
Koło SPACE rozwija fizykę, informatykę, astronomię, telekomunikację i projekty STEM — fundament późniejszych działań ARISS.

Zaczynają się przygotowania radiowe
Nasłuchy ISS, SSTV i kurs krótkofalarski budują praktyczne podstawy pracy z eterem.

ZSŁ zostaje przyjęte do ARISS
Startuje formalna droga projektu ARISS prowadząca do bezpośredniego kontaktu z ISS.

Kod spotyka orbitę
Astro Pi Space Lab, Mission Zero, SDR, GNU Radio, CEMA, elektronika i uczenie maszynowe rozwijają techniczne zaplecze.

ARISS wychodzi do ludzi
Piknik Naukowy i Fiesta Balonowa łączą radio, astronomię, CREDO Science i popularyzację nauki.

Nauka z Pałacem w tle
Kolejne wydarzenie popularyzatorskie rozwija astronomię i współpracę ZSŁ z PTMA Warszawa.

ZSŁ ↔ ISS
09:35:06 CET. Direct via SP5KAB. Nick Hague odpowiada na 20 pytań. Contact successful.

Kompetencje lecą dalej
Uczniowie ZSŁ wchodzą do polskiej drużyny Fram2Ham, odbierają SSTV ze statku Fram2 i rozwijają radiokosmiczne doświadczenia.
ARISS połączył radio, kod, fizykę i prawdziwą pracę zespołową.
Finał był tylko wierzchołkiem całego projektu. Wybierz obszar i zobacz, z czego składały się przygotowania ARISS w ZSŁ.
Najpierw naucz się słuchać eteru.
Uczniowie uczestniczyli w kursie przygotowującym do uprawnień radioamatorskich, prowadzili nasłuchy łączności związanych z ARISS i odbierali transmisje SSTV. To dawało praktyczne zrozumienie propagacji, pracy stacji i zachowania sygnału podczas przelotu.

Fale radiowe można też „zobaczyć” w oprogramowaniu.
Radiomonitoring CEMA, SDR i GNU Radio łączyły radio z informatyką. Równolegle uczniowie pracowali z Astro Pi, programowaniem i mikrokontrolerami — dokładnie tam, gdzie kod spotyka fizyczny świat.

Kosmos zaczyna się od dobrych pytań.
Projekt obejmował astronomię, astrofotografię, CREDO Science, detekcję promieniowania i zajęcia w NCBJ. Uczniowie poznawali nie tylko urządzenia, ale też fizykę zjawisk, które te urządzenia mierzą.

Technologia ma największy sens, kiedy można się nią podzielić.
ARISS był obecny na Pikniku Naukowym, Fieście Balonowej i Festiwalu „Nauka z Pałacem w tle”. Uczniowie nie tylko zdobywali wiedzę — uczyli się też opowiadać o nauce i technologii innym.

Od szkolnej pracowni po duże wydarzenia naukowe.
ARISS w ZSŁ rozwijał się przez warsztaty, konkursy, wykłady i duże wydarzenia naukowe. Poniżej są najważniejsze przystanki tej drogi.



CREDO Science i solarigrafia dla tysięcy odwiedzających.
Uczniowie prezentowali doświadczenia i tłumaczyli naukę publiczności. To był trening nie tylko wiedzy, ale też komunikowania technologii.

Radio i astronomia wyszły poza szkołę.
ZSŁ wspólnie z SP5KAB i PTMA promował ARISS, krótkofalarstwo i obserwacje astronomiczne podczas wydarzenia plenerowego.



Astronomia, edukacja i współpraca z PTMA.
Projekt był obecny na XXII Festiwalu „Nauka z Pałacem w tle”, gdzie uczniowie rozwijali umiejętność popularyzowania nauki i pracy z publicznością.


Kosmos został rozłożony na zjawiska, pomiary i dane.
Astrofotografia, promieniowanie kosmiczne, CREDO Science, obserwacje Słońca i zajęcia w NCBJ uzupełniały radiową część projektu.


ARISS wyrósł z tego, czym ZSŁ zajmuje się od lat.
Światowy Dzień Telekomunikacji, szkolne tradycje krótkofalarskie i reaktywacja SP5KEU tworzyły naturalne środowisko dla projektu opartego na prawdziwej łączności radiowej.


Od tradycji łączności do pracy z sygnałem z orbity.
Kursy, nasłuchy, przygotowanie sprzętu i planowanie komunikacji pokazywały uczniom pełną drogę sygnału — od anteny po oprogramowanie.

ISS nie była tylko punktem na ekranie.
Uczniowie przygotowali dużą makietę Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, która stała się częścią finału i całej opowieści o projekcie ARISS. Projekt łączył technikę radiową, programowanie, fizykę, astronomię i pracę projektową.
Moment, w którym ISS odpowiedziała ZSŁ.
Film pozwala wrócić do finału projektu i zobaczyć emocje, przygotowane stanowisko oraz samą łączność.
Za technologią zawsze stoi zespół.
Koordynacja szkolnych działań ARISS łączy edukację kosmiczną, fizykę, informatykę i praktykę radiową. W sprawach dotyczących ARISS głównym kontaktem w ZSŁ jest Jolanta Wilkowska.
mgr Jolanta Wilkowska
SN5JLKoordynowała prace w szkole i działania edukacyjne ARISS. Nauczycielka fizyki i informatyki, inicjatorka szkolnego środowiska SPACE oraz Ambasadorka Edukacji Kosmicznej ESERO-Polska.
Żeby połączyć szkołę z ISS, trzeba połączyć ludzi.
Bezpośrednią łączność ARISS przygotowali wspólnie Zespół Szkół Łączności w Warszawie, Warszawski Klub Łączności LOK SP5KAB i Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii — Oddział Warszawa, przy współpracy z ARISS. Projekt otrzymał patronat honorowy Polskiej Agencji Kosmicznej POLSA oraz Burmistrza Dzielnicy Praga-Południe.
Kontakt zakończony. Misja trwa dalej.
Udana łączność z ISS nie zamknęła radiokosmicznego rozdziału ZSŁ. W 2025 r. uczniowie weszli do polskiej drużyny Fram2Ham, ćwiczyli odbiór SSTV, odbierali obrazy ze statku Fram2 i uczestniczyli w konferencji projektu w Gdyni.

W ZSŁ technologia nie kończy się na lekcji.
ARISS pokazał, co dzieje się wtedy, gdy wiedza z fizyki, informatyki, telekomunikacji i krótkofalarstwa spotyka się z projektem, który naprawdę trzeba uruchomić.
Źródła i materiały wykorzystane przy opracowaniu strony
Archiwalne materiały ZSŁ:
- „Połączenie radiowe ze stacją kosmiczną ISS” — artykuł ZSŁ po finale bezpośredniej łączności.
- „Finał projektu ARISS – połączenie z astronautami” — zapowiedź finału i przygotowań technicznych.
- „Koło Naukowe SPACE” — opis działań SPACE, Astro Pi, CanSat, CEMA, SDR i projektu ARISS.
- „Projekt SP5KEU – Reaktywacja” — kurs krótkofalarski i rozwój szkolnego zaplecza radiowego.
- „ZSŁ na 27. Pikniku Naukowym” — CREDO Science, solarigrafia i działania popularyzatorskie.
- „ZSŁ na Fieście Balonowej” — promocja ARISS, astronomii i łączności radiowej.
- „Byliśmy na XXII Festiwalu Nauka z Pałacem w tle” — działania ZSŁ i PTMA.
- „Projekt Fram2Ham i konferencja w Gdyni” — dalszy rozwój kompetencji radiokosmicznych po finale ARISS.
Materiały zewnętrzne:
- AMSAT — potwierdzenie udanego kontaktu ZSŁ, 08:35:06 UTC i 71° maksymalnej elewacji
- ISS Fan Club — dane kontaktu i zestaw 20 pytań
- Polski Związek Krótkofalowców — zapowiedź kontaktu ARISS ZSŁ / SP5KAB
- ESERO-Polska — działania edukacji kosmicznej i Ambasadorki Edukacji Kosmicznej
- ARISS w ZSŁ — Facebook
- ARISS w ZSŁ — Instagram
- ARISS w ZSŁ — materiał wideo